Al-Abbas's left palm shrineکهف العباس و مقام دست‌های حضرت ابوالفضل

کهف العباس، یکی از اماکن زیارتی در کربلا به شمار می‌رود. این بارگاه، محل قطع دست‌های حضرت ابوالفضل (ع) است. فارغ از جایگاه والا و معنوی، این مکان برای همه نمادی از ادب و غیرت است. در اینجاست که ما معنای واقعی دو کلمه «قوی اما مظلوم» را با چشمان خود می‌بینیم. این دو مکان تاریخچه و جایگاهی عظیم به بلندای تاریخ دارند که بر هیچکس پوشیده نیست. به همین دلیل، پس از دو مرقد شریف حضرات، زائران برای زیارت آن مشتاق هستند.

بیشتر کسانی که برای بار اول به کربلا مشرف می‌شوند، از این مکان اطلاعی ندارند. در سال‌های جدید نیز ممکن است با توجه به ساخت و سازهای عتبات این مقام را پیدا نکنند. به همین دلیل، لازم است که قبل از سفر، اطلاعاتی اجمالی از تاریخچه، جایگاه، اعمال زیارت و مکان جغرافیایی آن به دست آورید. حتی اگر قصد سفر هم ندارید، مطالعه این مطالب برای ما یادآور درس رشادت و شجاعتی بی‌بدیل در عاشورا است. پس با ما در مرور این وقایع عظیم همراه شوید.

کهف العباس به چه معنا است؟

کهف العباس یا کفُّ العباس، دو معنای متفاوت اما مرتبط دارند. «کف» در لغت عرب به معنای کف دست است. به تعبیر مصطلح، محلی است که دو دست مبارک حضرت عباس در آنجا قطع شدند. همچنین «کهف» به معنای پناه و پناهگاه است. برای این کلمات و معنای آن‌ها می‌توان شرح و بسط‌های مختلفی ارائه داد.

در معنای اول، آنچه به ذهن می‌رسد نشان از این است که حضرت اباالفضل با دو دست بریده‌ی خود پناهگاهی مهربان و همیشگی برای فرزندان امام حسین بودند. چرا که تمام چشم امید بچه‌ها به عموی رشید و دلاور خود بود. در معنای دوم، می‌توان این‌گونه تعبیر کرد که دستان ایشان همیشه پناهی امن، برای عاشقان و مریدان این خاندان است. این دست، فارغ از هر مذهب و آیینی آن‌ها را در آغوش می‌گیرد.

رزرو تور کربلا زمینی و هوایی ارزان قیمت با پشتیبانی 24 ساعته

نگاهی به تاریخچه کهف العباس

اصل واقعه‌ای که در آن دست‌های حضرت عباس قطع شد و سپس ایشان به شهادت رسیدند؛ به روز عاشورای 1400 سال پیش برمی‌گردد. اما زمان ساخت کهف العباس را طبق مستندات موجود، قرن ۱۳ هجری قمری می‌دانند. این دو مکان به «مقام دست راست» و «دست چپ» معروف‌اند و از یکدیگر فاصله دارند.

مقام دست راست

این مقام تقریبا در قرن ۱۳ قمری، بر روی رودخانه علقمه که به نهر مقبره العباس مشهور بود، ایجاد شد. محلی که ابتدا دست راست حضرت تیر خورد و به زمین افتاد. سپس، ایشان با وجود حجم جراحات و حمله‌های متعدد دشمن ادامه دادند؛ تا اینکه چند متر جلوتر دست چپ هم از بدن جدا شد.

مقام دست چپ

مقام دست چپ، چند سال بعد ساخته شد. در ابتدا به شکل پنجره کوچک برنزی با حاشیه‌ی آیینه کاری در دیوار خانه‌ای قرار داشت. در این سال‌های اخیر با توجه به تغییر و تحول خیابان، بنای اولیه را به شکل یک هشت ضلعی همراه با گنبدی کوچک تغییر دادند. هر دو مقام، محلی برای زیارت و ادای احترام ما به مقام شامخ قمرمنیر بنی هاشم است. با این کار ما شجاعت و دلاور مردی ایشان را ارج می‌نهیم که برای ما جایگاهی گران‌بها دارند.

خرید آنلاین بلیط هواپیما تهران نجف با بهترین قیمت و پشتیبانی کامل

موقعیت مکانی کهف العباس

همان‌طور که در بالا ذکر کردیم، این دو مقبره کهف العباس از یکدیگر فاصله‌ای چند متری دارند. مقام دست راست در یکی از کوچه‌های محله باب بغداد قرار دارد‌. اگر از حرم حضرت عباس حرکت کنید، در سمت شمال شرق مرقد، بین محله باب بغداد و باب الخان به این مقام می‌رسید. مقام دست چپ هم در منطقه باب الخان قرار دارد که در آن خیابان بازارهای زیادی وجود دارد.

به همین خاطر بسیاری از زائران، پس از زیارت مقبره خریدهای خود را درآنجا انجام می‌دهند. حتی کسانی که از این مقام اطلاعی ندارند؛ هنگام خرید آن را پیدا می‌کنند. البته اگر شما بخواهید از حرم حضرت اباالفضل حرکت کنید، باید از سمت جنوب شرق مرقد مطهر به آن خیابان بروید.

اعمال زیارت کهف العباس

هنگام دیدار با شخصی بزرگ و والا مقام، باید تمام جوانب ادب را رعایت کنیم. برای پابوسی حرم معصومین بزرگوار و گران‌قدر، مثل امام حسین و حضرت عباس، اعمال و ادعیه‌ خاصی در مفاتیح و زیارت‌نامه‌ها وجود دارد. حال آن که برای حضور در مظهر سرچشمه‌ی ادب باید سر خم کرد. چرا که از قدیم گفته‌اند: «ادب، شرط حضور است.» این مناسک کمک می‌کنند تا ما بهره بیشتری از این زیارت ببریم و خالصانه‌تر عرض ادب و احترام کنیم. شما از همین اعمال می‌توانید برای تشرف به کهف العباس هم استفاده کنید. آداب زیارت به طور کلی به این شرح است:

1. در ابتدا، زائر باید غسل مستحبی زیارت را به جا آورد و سپس با وضو و نیت قرب الی الله حرکت کند.
2. پوشیدن لباس تمیز، زدن عطر، داشتن کلام و رفتاری با طمأنینه و مناسب ، از مواردی است که به آن اشاره کردند.
3. سلام دادن و خواندن زیارت‌نامه حضرت عباس که از امام صادق نقل کردند. البته می‌توانید ادعیه‌ دیگری مثل زیارت عاشورا، دعای توسل و... را هم قرائت کنید.
4. قرائت سوره‌های قرآن، اذکار و تسبیحات خداوند هم از جمله آدابی است که بسیار به آن توصیه شده است.

نزدیکی کهف العباس با امکان زیارتی دیگر

هنگام تشرف به کربلا، چه در زمان اربعین و چه در مواقع دیگر، اماکن بسیاری برای زیارت وجود دارد. مقام دست‌های حضرت ابوالفضل که در این مطلب به آن پرداختیم، فاصله کمی با مکان‌های مقدس دیگر دارد. همان‌طور که در بالا اشاره کردیم، حرم حضرت عباس در سمت شمال و جنوب شرق این دو مقام قرار دارد. حرم مطهر امام حسین هم در جنوب غربی این دو مقبره است. تل زینبیه، مکان ارزشمند دیگری که صبر زینبی در اینجا رقم خورد، را هم شما از سمت غرب دو مقام می‌توانید زیارت کنید.

تجربه زیارتی عمیق: از ادای احترام تا درک مفهوم ایثار

زیارت کهف العباس تنها یک بازدید معمولی نیست، بلکه فرصتی است برای درک عینی مفهوم فداکاری و ایثار در فرهنگ عاشورا. هنگام زیارت، توصیه می‌شود چند دقیقه‌ای در فضای روحانی مکان توقف کنید و با خواندن زیارت‌نامه حضرت عباس(ع) - که در مفاتیح الجنان آمده - و تأمل در مفهوم قطع دستانِ پرچمدار کربلا، عمق فداکاری ایشان را برای حفظ تشنگان اردوگاه حسینی احساس نمایید. 

سخن نهایی

قبل از سفر به هر جایی، به خصوص اماکن مقدسی همچون کربلا و کهف العباس، بهتر است که اطلاعاتی کامل به دست آورید. چون زمان کوتاه سفر و ناشناخته بودن مکان‌ها به شما فرصتی برای یافتن همه‌ی جاهای دیدنی و زیارتی نمی‌دهد. پس مطالعه‌ی چنین مطالبی را می‌توان از ملزومات پیش از سفر دانست. با این کار، شما با شناختی بهتر و کامل‌تر از سفر خود لذت خواهید برد.